Kościół pw. Ducha Świętego Reszel

Reszel to jedno z tych warmińskich miasteczek, gdzie historia czai się za każdym rogiem. A jej najbardziej widocznym znakiem jest masywna bryła gotyckiego kościoła farnego pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła, którego wieża góruje nad całą okolicą. To świątynia z charakterem – budowana od XIV wieku, wielokrotnie niszczona przez pożary, ostatecznie odbudowana w formie, którą można podziwiać dziś.

Kościół stoi w centrum miasta i trudno go przeoczyć. Dla wielu osób odwiedzających Reszel to punkt obowiązkowy, choćby dlatego, że można wejść na szczyt wieży i zobaczyć panoramę okolicy z wysokości ponad 50 metrów.

Historia świątyni – od gotyku po klasycyzm

Budowę rozpoczęto w pierwszej połowie XIV wieku, gdy Reszel był ważnym ośrodkiem warmińskiej kapituły. Gotycka świątynia powstawała etapami, a jej ostateczny kształt – ten, który widzimy obecnie – ukształtował się dopiero w 1837 roku po kolejnych przebudowach.

Największy dramat przeżył kościół w 1806 roku, gdy strawił go wielki pożar. To właśnie ten kataklizm sprawił, że większość dzisiejszego wyposażenia pochodzi z XIX wieku i jest utrzymana w stylu klasycystycznym, a nie gotyckim, jak można by się spodziewać patrząc na architekturę budynku.

Ciekawostka? Mimo pożarów ocalało kilka elementów. W środku można zobaczyć sklepienia gwiaździste wykonane jeszcze w 1476 roku – to jeden z najcenniejszych zachowanych fragmentów pierwotnej konstrukcji.

Kościół w Reszlu przed 1945 rokiem przechowywał w swoim skarbcu gotyckie skarby liturgiczne, w tym srebrny krzyż z połowy XV wieku i kielich ufundowany przez biskupa warmińskiego Łukasza Watzenrode – wuja Mikołaja Kopernika.

Co zobaczysz we wnętrzu

Wchodząc do środka, od razu rzuca się w oczy monumentalny ołtarz główny. To dzieło z lat 1820-1853, ufundowane przez biskupa warmińskiego Józefa Hohenzollerna. Wykonali go miejscowi rzeźbiarze – Wilhelm i Karol Ludwik Biereichel, których warsztat działał w Reszlu.

Ołtarz główny flankują XVII-wieczne figury świętych Piotra i Pawła, które trafiły tu z kościoła pojezuickiego we Fromborku. Obraz patronów świątyni w centrum ołtarza namalował warmiński malarz Jan Blank. Powyżej znajduje się przedstawienie świętej Katarzyny – również jego autorstwa.

Kościół ma trójnawowe wnętrze, a w nawach bocznych stoją ołtarze z lat 1823-1825, również dzieło braci Biereichel. Wśród nich znajdują się ołtarze: Świętej Trójcy, Świętej Anny i Świętego Krzyża. Cały zespół wyposażenia utrzymany jest w stylu empire – odmianie klasycyzmu popularnej w czasach napoleońskich.

Warto zwrócić uwagę na ambone wykonaną w 1822 roku. Na jej daszku widnieją figury czterech ewangelistów – Mateusza, Marka, Łukasza i Jana – podtrzymujących kulę ziemską. Na szczycie kuli stoi Chrystus Zbawiciel, a pod daszkiem ambony umieszczono gołębicę symbolizującą Ducha Świętego.

Podobnie bogato zdobiona jest chrzcielnica z lat 1828-1833, również autorstwa Wilhelma Biereichela. Jej ogrodzenie oparte jest na kolumnach korynckich, a całość dekorują anioły i motywy roślinne. Na daszku chrzcielnicy widnieje Bóg Ojciec trzymający berło i kulę ziemską, niżej Chrystus podczas chrztu i gołębica Ducha Świętego. W środku znajduje się obraz chrztu Jezusa namalowany na płótnie – jeden z nielicznych przedmiotów, które ocalały z pożaru w 1806 roku.

Organy i muzyka kościelna

Organy w kościele zbudował w 1829 roku organmistrz Jan Rohn z pobliskiej Ornety. To instrument o bogatym brzmieniu, który do dziś służy podczas nabożeństw i koncertów. Dla miłośników muzyki organowej warto zapytać o harmonogram koncertów – czasem odbywają się tu specjalne wydarzenia muzyczne.

Wejście na wieżę – atrakcja dla odważnych

Największą atrakcją dla zwiedzających jest możliwość wejścia na szczyt wieży. To ponad 50 metrów wysokości i niezła dawka ruchu – trzeba pokonać wąskie schody, ale widoki z góry rekompensują wysiłek. Z platformy widokowej rozpościera się panorama Reszla i okolicznych wzgórz Warmii.

Po drodze na górę można obejrzeć mechanizm zegarowy oraz dzwony zawieszone na wysokości 32 metrów. To ciekawa lekcja historii techniki – niektóre elementy mechanizmu działają tu od dziesiątek lat.

Wejście na wieżę nie jest dla każdego – schody są strome i wąskie, więc osoby z problemami z poruszaniem się lub lękiem wysokości mogą mieć trudności. Z dziećmi też trzeba uważać, ale starsze dzieciaki zazwyczaj dają radę i są zachwycone.

Z wieży kościoła w Reszlu widać nie tylko samo miasto, ale też zamek, w którym w 1807 roku spalono ostatnią czarownicę na Warmii – Barbarę Zdunk. To jeden z najczarniejszych rozdziałów w historii miasta.

Dla kogo jest ten kościół

Kościół w Reszlu to miejsce dla miłośników architektury sakralnej i historii. Jeśli interesują Cię detale rzemiosła artystycznego z XIX wieku, znajdziesz tu wiele do oglądania – od rzeźbionych ołtarzy po kunsztownie wykonane elementy wyposażenia.

Rodziny z dziećmi docenią możliwość wejścia na wieżę – to przygoda, którą dzieciaki zapamiętają. Dla młodszych może być za trudno, ale od około 8-10 lat to już realna opcja.

Osoby zwiedzające Warmię w ramach szlaku gotyckiego też powinny zajrzeć do Reszla. Choć wyposażenie jest klasycystyczne, sama architektura świątyni i zachowane sklepienia gwiaździste to kawałek średniowiecznej historii regionu.

Praktyczne informacje – godziny, bilety, dojazd

Kościół jest czynny codziennie, ale godziny otwarcia mogą się różnić w zależności od pory roku i harmonogramu nabożeństw. Najlepiej przyjść w godzinach przedpołudniowych lub popołudniowych, unikając czasu mszy świętych. W niedziele msza odprawiana jest o godzinie 10:30.

Wejście do kościoła jest bezpłatne, ale za wejście na wieżę pobierana jest niewielka opłata – zazwyczaj kilka złotych od osoby. Dokładne ceny najlepiej sprawdzić na miejscu lub w punkcie informacji turystycznej w Reszlu.

Na zwiedzanie samego kościoła wystarczy około 30-40 minut. Jeśli planujesz wejście na wieżę, dolicz kolejne 30 minut – zarówno na pokonanie schodów, jak i podziwianie widoków z góry.

Reszel leży przy drodze krajowej nr 16 łączącej Olsztyn z Elblągiem. Z Olsztyna to około 50 kilometrów, z Elbląga nieco więcej – około 60. Parking znajdziesz w centrum miasta, niedaleko rynku. Stamtąd do kościoła jest kilka minut spacerem.

Jeśli jedziesz komunikacją publiczną, do Reszla docierają autobusy z Olsztyna i innych miast regionu. Dworzec autobusowy znajduje się w centrum, więc kościół jest łatwo dostępny pieszo.

Warto połączyć zwiedzanie kościoła z wizytą w zamku reszelskim – to zaledwie kilka minut spacerem. Razem tworzą one ciekawy duet zabytków, które opowiadają historię tego warmińskiego miasteczka. Na spokojne zwiedzanie Reszla z obiema atrakcjami warto przeznaczyć około 2-3 godzin.